Teacorps — Düşünce kuruluşu · İşçi kooperatifi

English

Gerçek · Etkililik · Özgecilik

Neyin peşindeyiz, neden

Gerçek

Gerçeğin peşinde olmak, bilginin peşinde olmaktır.

Kimsenin bilmediği bir gerçek hiçbir şeyi değiştirmez. Gerçek, biri onu bildiğinde önem kazanır: bulunduğunda, sınandığında, başkasına aktarılabildiğinde. Bu yüzden bizim için gerçeğin peşinde olmakla bilginin peşinde olmak aynı iştir. Bilgi, gerçeğin insanların taşıyabildiği hâlidir.

Kendini düzeltebilen tek gerçek de bilgidir. Gerekçesiz benimsenen bir inanç yanlış çıktığında onarılamaz; kanıta dayanan bir inanç ise yanıldığında nereye bakmak gerektiğini gösterir. O yüzden yavaş yolu seçiyoruz: soruyu, ölçümü ve başkasının denetleyebileceği biçimde ortaya konmuş akıl yürütmeyi.

Peşinden gitmemizin nedeni, başka her amacın ona dayanmasıdır. Yanlış bir inançla hareket eden iyi niyet, gönül rahatlığıyla zarar verir. Yardım edebilmek için önce doğru görmek gerekir.

Etkililik

Emek sınırlıdır ve sonuçları eşit değildir.

Zaman, para ve dikkat her zaman sınırlıdır; bunları harcamanın yolları ise eşit değildir. İyi niyetle yapılmış iki çabanın vardığı sonuç kat kat farklı olabilir.

Etkililik, bu farka gösterdiğimiz saygıdır. Harekete geçmeden önce hangi sonucu beklediğimizi ve o sonucun gelip gelmediğini nasıl anlayacağımızı sorarız; ölçebildiğimiz her yerde ölçeriz. Bu bir soğukluk değildir. Daha iyi bir yol bilinirken zayıf olan seçildiğinde, iyi yolun getireceği yardımdan birileri mahrum kalır.

Etkililik emeğin kendisini de korur. Neye ulaştığını gösterebilen iş güven kazanır, yeni eller bulur ve süreklilik kazanır.

Özgecilik

Başkalarının iyiliği, kendi iyiliğimiz kadar güçlü bir gerekçedir.

Özgecilik, başkalarının iyiliğini kendi iyiliğimiz kadar güçlü bir eylem gerekçesi saymaktır. Peşinden gitmemizin nedeni, dürüst bir akıl yürütmenin bizi oraya götürmesidir: başka birinin acısı bizimki kadar gerçektir ve uzaklık, ister mekânda ister zamanda olsun, bir hayatın değerini azaltmaz.

Gerçeğe ve etkililiğe anlamını veren de odur. Şefkatten yoksun bilgi meraktan ibarettir; şefkatten yoksun verimlilik her amaca hizmet eder. Başkalarının iyiliğine yöneldiklerinde ikisi bir yaşama biçimine dönüşür.

Özgecilik kimseden kendini silmesini istemez. Zamanının ve gelirinin belirli bir payını doğru yere veren bir hayat büyük bir iyilik yapar ve yaşamaya değer bir hayat olarak kalır.

Nasıl deniyoruz

  1. Neye inandığımızı ve hangi kanıtın fikrimizi değiştireceğini yazıya dökeriz.
  2. Seçenekleri yapabilecekleri iyiliğe göre karşılaştırırız: sorunun ne kadar büyük olduğu, emeğin onu ne kadar değiştirebileceği ve ona şimdiden ne kadar ilgi gösterildiği.
  3. Sonuçları hem bizim hem başkalarının denetleyebildiği işi tercih ederiz.
  4. Yalnızca savlar değil, araçlar da yaparız: başkalarının doğruyu bulmasını ve onu kullanmasını sağlayan araçlar.

İlgili okumalar

Gerçek

Etkililik

Özgecilik

Kütüphanenin tamamı